Χαιρετισμός της Προέδρου της Εταιρίας Ελλήνων Δικαστικών Λειτουργών για τη Δημοκρατία και τις Ελευθερίες, Αρεοπαγίτη Μαργαρίτας Στενιώτη στο συνέδριο με θέμα: «Βία στα σχολεία – Βία στην οικογένεια – Βία στην κοινωνία».

  Αξιότιμοι προσκεκλημένοι, κυρίες και κύριοι σας καλωσορίζω στο σημερινό συνέδριο της Εταιρίας Ελλήνων Δικαστικών Λειτουργών για τη Δημοκρατία και τις Ελευθερίες.    

Θελήσαμε το πρώτο μας συνέδριο ως νεοεκλεγέν ΔΣ, μετά τις αρχαιρεσίες που έλαβαν χώρα τον Μάρτιο,  να έχει θέμα τη βία, τη βία στα σχολεία, τη βία στην οικογένεια, τη βία στην κοινωνία και τούτο διότι η βία είναι ένα βαθύ κοινωνικό ζήτημα, που μας αγγίζει όλους. Η έξαρση της βίας στην κοινωνία αποτελεί ένα από τα πιο ανησυχητικά φαινόμενα της εποχής μας, καθώς πλέον εκδηλώνεται καθημερινά σε πολλαπλά επίπεδα: στους δρόμους, στα σχολεία, στις οικογένειες, στα γήπεδα, στις οθόνες των κινητών μας, στον ψηφιακό κόσμο. Η βία στην κοινωνία μας έχει πάψει να είναι η εξαίρεση και τείνει να γίνει μέρος της καθημερινότητας. Αποτελεί φαινόμενο που ενισχύεται από τη λάθος αντιμετώπισή του, καθόσον τα περισσότερα περιστατικά αποσιωπούνται, διότι θεωρείται ότι στιγματίζουν τους θύτες, τα θύματα και το κύρος του σχολείου, το κύρος της οικογένειας. 

Η σχολική βία δεν είναι ένα πρόβλημα που περιορίζεται, αυστηρά, μέσα στους τοίχους ενός σχολείου, δεν σταματά, όταν χτυπήσει το σχολικό κουδούνι. Η βία ξεκινά στην τάξη, μεταφέρεται στην πλατεία, στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και στη γειτονιά. Μέσω των κινητών τηλεφώνων (cyberbullying), το θύμα δεν νιώθει ασφαλές ούτε στο δωμάτιό του. Χειρονομίες, σπρωξιές, ξυλοδαρμοί, φραστικές επιθέσεις, απειλές, προσβολές, εκβιασμοί, καταστροφή προσωπικών αντικειμένων, κλοπές, σεξουαλική παρενόχληση, κακοποίηση, αποκλεισμός από παρέες, παιχνίδια και δραστηριότητες, δημιουργία ψεύτικων προφίλ για την αποστολή απειλητικών μηνυμάτων είναι οι μορφές της σχολικής βίας και δυστυχώς δεν μιλάμε για μεμονωμένα φαινόμενα. Βία μεμονωμένων ανηλίκων που εύκολα μπορεί να μετατραπεί  σε συμμορία ανηλίκων – εφήβων με βίαιες επιθέσεις έναντι άλλων παιδιών και βέβαια δεν πρέπει να παραβλέπουμε και τη βία που ασκείται απέναντι στους εκπαιδευτικούς από ανηλίκους.   

Επίσης, όλοι έχουμε πλέον συνειδητοποιήσει πως η ενδοοικογενειακή βία δεν είναι ένα “ιδιωτικό πρόβλημα” που περιορίζεται στους τέσσερις τοίχους ενός σπιτιού. Όταν μιλάμε για ενδοοικογενειακή βία, συχνά το μυαλό μας πηγαίνει στη σωματική κακοποίηση. Όμως, εξίσου καταστροφική είναι η ψυχολογική, η λεκτική και η οικονομική βία, καθώς και η παραμέληση. Πρόκειται για συμπεριφορές που στερούν από τον άνθρωπο το πιο βασικό του δικαίωμα: να νιώθει ασφαλής μέσα στο ίδιο του το σπίτι. Θύματα ενδοοικογενειακής βίας αποτελούν κυρίως οι γυναίκες, σύμφωνα και με επίσημα στατιστικά στοιχεία, και αυτό εξηγείται λόγω των βαθιά εμπεδωμένων κοινωνικών αντιλήψεων και των πατριαρχικών στερεοτύπων, σύμφωνα με τα οποία οι γυναίκες είναι υποτελείς στην ανδρική εξουσία, και δυνητικά μπορούν να «τιμωρηθούν», «ελεγχθούν» και «σωφρονιστούν» μέσω της έμφυλης βίας. Όμως, πρέπει να γνωρίζουμε ότι  οι γυναίκες που κακοποιούνται, τα παιδιά που κακοποιούνται και πιο περιορισμένα οι άντρες ή δολοφονούνται δεν είναι απλά αριθμοί, που καταγράφονται στα δημοσιογραφικά και στα αστυνομικά γραφεία είναι ο καθρέπτης της κοινωνίας μας.

Η βία στον δρόμο, μέρος της καθημερινότητας, φαινόμενα ακραίας επιθετικότητας μεταξύ οδηγών, για μία θέση στάθμευσης, τυφλά χτυπήματα και συμπλοκές χωρίς προφανή αιτία, οπαδική βία, επιθέσεις με αφορμή τις αθλητικές προτιμήσεις, που συχνά λειτουργούν ως πρόσχημα για εκτόνωση γενικότερης κοινωνικής οργής και φθάνουν μέχρι το θάνατο, λεκτική και διαδικτυακή βία, με την ανωνυμία του διαδικτύου να διευκολύνει τη ρητορική μίσους, το διασυρμό και τον εκφοβισμό, εκδηλώσεις που συχνά πυροδοτούν τη φυσική βία.

Γιατί παρατηρείται έξαρση;  Ποιες είναι οι ρίζες του φαινομένου; Ποιοί παράγοντες  την τροφοδοτούν; Είναι η αντικατάσταση της ζωντανής επικοινωνίας από τις οθόνες, ότι παιδιά και ενήλικες εξοικειώνονται με τη βία μέσω των παιχνιδιών και των μέσων κοινωνικής δικτύωσης, η οικονομική και κοινωνική πίεση, το καθημερινό άγχος, η ανασφάλεια για το μέλλον, η κουλτούρα της αδιαφορίας, τα ελλείμματα της οικογένειας και του εκπαιδευτικού συστήματος; Γιατί η βία δεν γεννιέται στο κενό, έχει κάποιες ρίζες. Απαντήσεις θα μας δώσουν οι εκλεκτοί εισηγητές μας, καταξιωμένοι ο καθένας στον τομέα του στις συνεδρίες που θα ακολουθήσουν υπό την προεδρία του γνωστού για την έγκυρη ενημέρωση δημοσιογράφου κ. Παναγιώτη Στάθη και του Αρεοπαγίτη κ. Γεωργίου Παπαγεωργίου.       

Είναι γεγονός, ότι σήμερα, η πολιτεία διαθέτει πλέον πιο άμεσα αντανακλαστικά και σύγχρονα εργαλεία για την προστασία των θυμάτων, όπως είναι η λειτουργία των ειδικών Γραφείων Αντιμετώπισης Ενδοοικογενειακής Βίας της Ελληνικής Αστυνομίας, η χρήση της εφαρμογής Panic Button για γυναίκες που βρίσκονται σε άμεσο κίνδυνο, αλλά και η λειτουργία της Γραμμής SOS 15900, αποτελούν κρίσιμα στηρίγματα για όποιον χρειάζεται βοήθεια. 

Άλλη επιλογή της πολιτείας για περιορισμό της βίας αποτελεί η αυστηροποίηση των ποινών. Η βία, όμως, δεν θα σταματήσει επειδή άλλαξαν οι νόμοι, ούτε επειδή έγιναν πιο αυστηρές οι ποινές, αν εμείς οι ίδιοι, ως πολίτες, επιλέγουμε τη σιωπή. Θα αρχίσει να υποχωρεί μόνο όταν ο καθένας από εμάς αποφασίσει ότι δεν ανέχεται τη βία δίπλα του. Όταν δεν προσπεράσουμε τον τσακωμό στον δρόμο, όταν πάψουμε να “κοιτάμε τη δουλειά μας” σε τέτοιες περιπτώσεις, όταν δεν δικαιολογήσουμε τις φωνές στον διπλανό τοίχο, όταν μάθουμε στα παιδιά μας ότι η δύναμη κρύβεται στον σεβασμό και όχι στον φόβο. Η ασφάλεια της κοινωνίας μας δεν είναι δουλειά κάποιου άλλου, είναι η καθημερινή επιλογή του καθενός μας.

Η βία τρέφεται από δύο πράγματα: από τον θυμό αυτού που τη διαπράττει και από τη σιωπή αυτού που την ανέχεται. Ο θυμός είναι πρόβλημα του ενός, αλλά η σιωπή είναι ευθύνη όλων μας. Η βία αντιμετωπίζεται όταν σταματήσει να είναι θέμα “των άλλων” και γίνει υπόθεση όλων μας. Όπως έγραψε μοναδικά και ο ποιητής Τίτος Πατρίκιος, στο ποίημα του «ΒΙΑ», το πρώτο βήμα για να αντιμετωπίσουμε το κακό είναι να αρχίσουμε να λέμε τα πράγματα με το όνομά τους. Να πούμε τη βία, βία. Και να φτάσουμε, ως κοινωνία, να απεχθανόμαστε την κάθε, όποιου και να ‘ναι, βία. Η τελευταία του φράση («να απεχθάνομαι την κάθε, όποιου και να ‘ναι, βία») αποτελεί την απόλυτη καταδίκη του φαινομένου.  Η γαλλίδα δε συγγραφές και διανοούμενης Σιμόν ντε Μποβουάρ είχε γράψει   «το να ονοματίζει κανείς, σημαίνει να αποκαλύπτει και το να αποκαλύπτει σημαίνει πως ήδη δρα».

Και στόχος του σημερινού συνεδρίου δεν είναι να αναπαράγουμε τον φόβο, αλλά να ονοματίσουμε, να αποκαλύψουμε τις μορφές και διαστάσεις της βίας και συνεπώς να αποτελέσουμε μέρος των δράσεων για περιορισμό της βίας. 

Με αυτές τις σκέψεις, εύχομαι οι εργασίες του συνεδρίου μας να αποτελέσουν την αφορμή για να κάνουμε τις γειτονιές μας πιο ασφαλείς και τις ανθρώπινες σχέσεις μας πιο υγιείς και οι σημερινές συζητήσεις να μας δώσουν χρήσιμες απαντήσεις.

Σας ευχαριστώ θερμά για την παρουσία σας.